بررسی فیتوشیمیایی اسانس گیاه Catha edulis Forsk. برای نخستین بار در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

2 کارشناس‌ارشد، گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

چکیده

گیاه خات با نام علمی ‌Catha edulis Forsk. متعلق به تیره شمشاد از مصارف زیادی در کشورهای همسایه، ولی در داخل کشور ناشناخته است. هدف از این تحقیق بررسی و مطالعه شیمیایی اسانس گیاه خات می‌باشد. برگ‌های این گیاه در تابستان 1393 از منطقه شامانیکای آفریقای جنوبی جمع آوری گردید. از دستگاه کلونجر به‌منظور استخراج اسانس و از دستگاه کروماتوگرافی گازی با طیف سنج جرمی ‌(GC-MS) برای شناسایی ترکیبات تشکیل دهنده اسانس استفاده شد از میان 32  ترکیب شناسایی شده در اسانس گیاه که 4/83 درصد از کل اسانس را تشکیل می‌دادند، به‌ترتیب ترکیبات: ترانس- کاریوفیلن (46/3 درصد)، منتول (81/4 درصد)، پالمیتیک آلدئید (44/3 درصد)، اسید پالمیتیک (01/8 درصد) و کورن (12/48 درصد) از مهمترین مواد متشکله اسانس گزارش گردید. ترکیب کورن دارای اثرات ضدسرطانی جالبی است که برای اولین بار در این گیاه با این مقدار فراوان مشاهده می‌شود. وجود ترکیبات ضدسرطان در عصاره و اسانس این گیاه نشان می‌دهد که گیاه خات به‌دلیل سنتر ترکیبات ثانویه دارویی مثل کورن می‌تواند به‌عنوان یک منبع دارویی با اثر ضدسرطانی مدنظر قرار گیرد.
 

کلیدواژه‌ها