تاثیر پرتودهی اشعه گاما بر صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه داروییThymus vulgaris L.

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه زنجان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد - گیاهان دارویی- دانشگاه زنجان

3 عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای

4 عضو هیئت علمی- موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، تهران، ایران

چکیده

آویشن باغی (.Thymus vulgaris L) متعلق به خانواده نعناعیان بوده و دارای سابقه دیرینه به عنوان گیاه دارویی می‌باشد و مواد موثره آن به عنوان مقوی، ضد نفخ، ضد اسپاسم، ضدالتهاب، ضد سرفه و خلط‌آور در درمان سرماخوردگی استفاده می‌شود. استفاده علمی از فناوری هسته‌ای جهت افزایش کمیت و کیفیت مواد موثره آن‌ها از روش‌های علمی نوین می‌باشد. بدین منظور برای بررسی اثرات اشعه گاما در آویشن باغی، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی چند مشاهده‌ای اجرا شد. تیمارهای به کار برده، دزهای صفر، 100، 200، 300 گری در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که کاربرد اشعه گاما تأثیر معنی‌داری بر روی صفات گیاه داشت. نتایج جدول مقایسه میانگین نشان داد که درصد اسانس پیکره رویشی آویشن باغی طی پرتودهی با دز 100 گری اشعه گاما افزایش یافته است. بنابراین بیش‌ترین میانگین اسانس با 81/2 درصد در تیمار 100 گری و کم‌ترین میزان اسانس با 52/1 درصد در تیمار 300 گری مشاهده شد. دز100گری نسبت به دزهای صفر، 200 و 300 گری اشعه گاما تاثیر بهتری در میزان عملکرد نیز نشان داد. در حالی که طی تجزیه اسانس با دستگاه کروماتوگرافی گازی بیشترین میزان تیمول و کارواکرول در دز 300 گری مشاهده شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد استفاده از پرتو گاما می‌تواند در زمینه دستیابی به شاخص‌های رشدی و فیتوشیمیایی مطلوب در این گیاه دارویی سودمند باشد.

کلیدواژه‌ها


1. Abdel-Maksoud, B. 1992. Gamma rays effect on solanum pseudocapsicum L., I. The M l-generation. Alexandria Journal Agriculture Research, 37: 227-247.

2. Abdul, M., Rehman Khan, A., Ahmad, H., Muhammad, Z. 2010. Gamma Irradiation Effects On Some Growth Parameters of Lepidium sativum L. ARPN. Journal of Agricultural and Biological Science, 5: 1.

3. Abu, J.O., Muller, K., Duodu, K.G., Minnar, A. 2005. Gamma irradiation of cowpea (Vigna unguiculata L. Walp) flours and pastes. Food Chem, 95: 138-147.

4. Alizade, O., Zare, M., and Ganji, A. 2012. Effects of different intensities of gamma rays in the process of changes in the quantity and quality of sesame Area firoz abad. The findings of agriculture modern. Seventh year. No 1.

5. Armugam, S., Reddy, V., Asir, R., Viswanathan, P., and Dhamodaran, S. 1977. Advances in Plant Sciences, 10, 103.

6. Arnon, A.N. 1967. Method of extraction of chlorophyll in the plants. Agronomy Journal, 23: 112-121.

7. Borzouei, A., Kafi, M., Khazaei, H., Naseriyan, B., and Majdabadi, A. 2010. Effects of gamma radiation on germination and physiological aspects of wheat (Triticum aestivum L.) Seedlings. Pak. J. Bot, 42(4): 2281-2290.

8. Bozorgmehr, A., Abasi, M., and Ebrahimi, T. 2013. Protection of medicinal ash (Fraxinus excelsior), National Conference on Medicinal Plants, Islamic Azad University, Science and Research Ayatollah Amelie. http://www.civilica.com/Paper-ERBAL03_ 031.html

9. Data, S.K., and Mandal, A.K. 2001. Plant Breeding, 120: 91.

10. Dubey, A.K., Yadav, J.R., and Singh, B. 2007. Studies on induced mutations by gamma irradiation in okra (Abelmoschus esculentus (L.) Monch.). Progressive Agric, 7(1/2): 46-48.

11. Emrani, A., Razavi, A., and Farhad Rahimi, M. 2013. Assessment of gamma ray irradiation effects on germination and some morphological characters in two corn cultivars. International journal of agriculture and crop sciences. 5(11): 1235-1244.

12. Fazeli, A. and Shahriyari, F. 2008. Modify crops using nuclear techniques. Proceedings of the second national conference on the application of nuclear technology in agricultural sciences and natural resources. Agricultural Biotechnology Research Institute of Karaj.

13. Francis, R.R., EI-Naggar, H.A., and Mohamed, S.E. 1983. Effect of gamma irradiation on the chemical constituents and stability of geranium oil during storage. Annals of Agricultural Science, 19: 279-310.

14.Gustafsson, U., Lundquist, I., and Hagberg, I. 1966. The viability reaction of gen mutations and chromosome translocations in comparison. Mutations in Plant Breeding Proc. Panel Vienna, IAEA, Vienna, pp. 103-107

15.Haddad, M., Herent, M., Tilquin, B., and Quetin leclercq, J. 2007. Effect of Gamma and e-Beam Radiation on the Essential Oils of Thymus vulgaris thymoliferum, Eucalyptus radiata, and Lavandula angustifolia. 6082 J. Agric. Food Chem. 55: 6082-6086.

16.Hye-Young, S., Jun-Hyoung, K., Hyun-Pa, S., Dong-Ho, K., Myung-Woo, B., Joog-Ho, K., Kyong-Su, K. 2007. Effects of gamma irradiation on the yields of volatile extracts of Angelica gigas Nakai. Radiation Physics and Chemistry 76: 1869–1874.

18.Khan, M.R. 1999. Modulation of Radio Sensitivity with Gibberellic Acid for Cytogenetical Biochemical and Genetic Spectrum in Chickpea (Cicer arietinum L.). Department of Biological Sciences, Quaid-i-Azam University, Islamabad Pakistan.

19. Kim, J.H., Baek, M.H., Chung, B.Y., Wi, S.G., Kim, J.S. 2004. Alterations in the photosynthetic pigments and antioxidant machineries of red pepper (Capsicum annuum L.)seedlings from gamma–irradiated seeds. J. Plant Biol., 47: 314–321.

20. Kiong, A., Ling Pick, A., Grace Lai, S.H., and Harun, A.R. 2008. Physiological responses of Orthosiphon stamineus plantlets to gamma irradiation. Am-Eurasian J. Sustain. Agri.2(2): 135-149.

21. Li, H.Z., Zhou, W.J., Zhang, Z.J., Gu, H.H., Takeuchi, Y., and Yoneyama, K. 2005. Biologia Plantarum, 49: 625.

22. Minisi, F., Elmahrouk, M., El-Din F.M., Naser. R. and Nasser, M. 2013. Effects of gamma radiation on germination, growth characteristics and morphological variations of Moluccella laevis L. American-Eurasian J. Agric. & Environ. Sci., 13(5): 696-704.

23. Mishra, M.N., Qadri, H., and Mishra, S. 2007. Macro and micro mutations, in gamma-rays induced M2 populations of Okra (Abelmoschusesculentus (L.) Moench.). Int. J. Plant Sci.Muzaffarnagar, 2(1): 44-47.

24. Moussa, H.R. 2006. Role of gamma irradiation in Regulation of NO3 Level in Rocket (Eruca vesicaria).

25. Naserian Khiabani, B., Aharizad, S., and Mohammadi, A. 2015. Investigate the potential of AS-48 mutant lines to create dwarf varieties of bread wheat. The 4th National Congress on Nuclear Technology Application in Agricultural & Natural Resource Sciences, Nuclear Agriculture Research School, 19(20): 304-309.

26. Nassar, A.H., Hashim, M.F., Hassan, N.S., and AboZaid, H. 2004. Effect of gamma irradiation and phosphorus on growth and oil production of chamomile (Chamomilla recutita L. Rauschert). International Journal of Agriculture and Biology, 6(5): 776-780

27.Omid beygi, R. 2011. Processing of medicinal herbs. Vol. 3. Beh. Nashr, press astan ghods razav, 90.

28. Onyenekwe, P.C. and Ogbadu, G.H. 1995. Radiation sterilization of red chili pepper (Capsicum frutescens). J. Food Biochem. 19: 121-137.

29. Pirzad, A., Hassanzade Gort tape, A., and Darvish zade, R. 2013. The effect of seed treatment with gamma rays and nitrogen fertilizers on yield and nitrogen use efficiency of German chamomile (Matricaria recutita L.) protein production. Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 29(2): 312-296.

30. Pajohesh, 2007. Applications of nuclear energy in agriculture. Special Week of Agriculture. Public Relations Research and Education Agriculture.

31. Rabiei, V. and Joz Ghasemi, S. 2013. Methods practical Laboratory of gardening and farming. Jahad Daneshgahi Publications of West Azerbaijan.

32. Saleh Abadi, H., Mosavi Nik, M., and Frotan, M. 2012. The effect of gamma radiation and water stress on vegetative and reproductive characteristics of the castor oil plant. Passive defense in the agricultural sector.

33. Senator, F. 1996. Influence of harvesting time on yield and composition of the essential oil of thyme (Thymus pulegioides L.) growing wild in Campania. Journal of Agricultural and food chemistry, 44: 1327–1332.

35. Simon, J.E., Morales, M.R., Phippen, W.B., Vieira, R.F., and Hao, Z.A. 1999. Source aroma compounds & a popular culinary & ornamental herb. In Perspectives on new crops and new uses (J. Jonick eds.), p: 499–505.

36. Subhan, F., Anwar, M., Ahmad, N., Gulzar, G., Siddiq, A.M., Rahman, S., Ahmad, I., and Rauf, A. 2004. Effect of gamma radiation on growth and yield of barley under different nitrogen levels. Pakistan Journal of Biological Sciences, 7(6): 981-983.

37.Tokar, C. and Cagirgan, M.I. 2004. Spectrum and frequency of induced mutations in chickpea. International Chickpea and Pigeon Pea Newsletter, 11: 8-10.

38.Tomas, S.C.L. 2000. Medicinal plant. Technomic Publication. 225 pp.

39.Uchman, W., Fiszer, W., Mroz, I., and Pawlik, A. 1983. The influence of radapertization upon sensory properties of black. 27: 461-468.

40.Veeresh, L.C., Shivashankar, G., Shailage, H. and Hittalmani, S. 1995. Effect of seed irradiation on some plant characteristics of winged bean. 29:1-4.

41. WHO monographs on selected medicinal plants world health organization. Genera. 1999. 1: 259-266.

42.Wi, S.G., Chung, B.Y., Kim, J.H., Baek, M.H., Yang, D.H., Lee. J.W., and Kim J.S. 2005. Ultra structural changes of cell organelles in Arabidopsis stem after gamma irradiation. Journal Plant Biology, 482: 195-200.

43.Wi, S.G., Chung, B.Y., Kim, J.S., Kim, J.H., Baek, M.H., Lee, J.W., and Kim. Y.S. 2007. Effects of gamma irradiation on morphological changes and biological responses in plants. Micron Journal, 38: 553-564.

44. Zargari, A. 1990. Medicinal plants. 4: 28-42. Tehran University press, Tehran, Iran.