بررسی فیتوشیمیایی اسانس سه جمعیت‏ Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth در استان مازندران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 بخش گیاهشناسی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع‏ طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران

چکیده

گیاه Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth. متعلق به تیره نعنا (Lamiaceae) در مناطق شمال، شمال شرق، شرق و مرکز ایران پراکنش دارد و در رویشگاه‏ های صخره‏ ای، جنگل‏ های تُنُک اُرس و درمنه‏ زارها در دامنه ارتفاعی 2500-150 متر از سطح دریا استقرار یافته است. اسانس این گونه دارویی دارای خاصیت آنتی‏ اکسیدانی و ضدمیکروبی است. این پژوهش به منظور بررسی و مقایسه عملکرد ترکیب‏ های شیمیایی اسانس جمعیت‏ های این گونه در سه منطقه بلده پایین (1100 متر)، بلده بالا (1950 متر) و اوروست (1350 متر) استان مازندران انجام گرفت. سرشاخه‏ های گلدار گیاه جمع‏ آوری و به روش تقطیر با آب و توسط دستگاه کلونجر اسانس‏ گیری شد. شناسایی ترکیب‏ های اسانس با استفاده از دستگاه‏ های GC و GC/MS انجام گرفت. در مجموع 56 ترکیب در اسانس جمعیت‏ های H. calycinus شناسایی شد. بیشترین ترکیب اسانس این گیاه در رویشگاه‏ بلده بالا (37 ترکیب) شناسایی شد، در حالی که بیشترین بازده اسانس در رویشگاه اوروست (27/1 درصد) مشاهده شد. ترکیب‏ های هگزادکانوئیک اسید، اسپاتولنول و 14،10،6- تری متیل2- پنتادکانونن، ترکیب‏های غالب اسانس در هر سه رویشگاه بودند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. Adams, R.P. 2002. Identification of Essential Oil Components by Gas Chromatography/Mass Spectrometry. Allured Publishing Corporation, Carol Stream, USA.
  2. Ahmadi, F., Sadeghi, S., Modarresi, M., Abiri, R. and Mikaeli, A. 2010. Chemical composition, in vitro anti-microbial, antifungal and antioxidant activities of the essential oil and metabolic extract of Hymenocrater longiflorus Benth. of Iran. Food and Chemical Toxicology, 48(5):1137-1144.
  3. Akhlaghi, H., Saiidi Asl, M.R. and Mohamad-Hosseini, M. 2009. Composition of the essential oil of Hymnocrater platystegius in Iran. Chemistry of Natural Compounds, 45(3): 448-449.
  4. Akramian, M., Nejad Ebrahimi, S. and Joharchi, M.R. 2008. Essential oil composition of Hymenocrater platystegius Rech. f. from Iran. Journal of Essential Oil Research, 11(2): 199-202.
  5. Al-Anee., R.S.A, Sulaiman, G.M., Al-Sammarrae, K.W., Napolitano, G., Bagnati, R., Lania, L., Passoni, A. and Majello, B. 2014. In vitro studies of the cytotoxicity and cell cycle arrest of Hymenocrater longiflorus plant extract on colon cancer (RKO) cell line. Current Research in Microbiology and Biotechnology, 2(3): 367-372.
  6. Al-Anee, R.S.A., Sulaiman, G.M., Al-Sammarrae, K.W., Napolitano, G., Bagnati, R., Lania, L., Passoni, A. and Majello, B. 2015. Chemical characterization, antioxidant and cytotoxic activities of the methanolic extract of Hymenocrater longiflorus grown in Iraq. Zeitschrift fur Naturforschung, 70(9-10): 227-235.
  7. Barazandeh, M.M. 2006. Volatile constituents of the essential oil of Hymenocrater  elegans  Bunge.  Journal of Essential Oil Research, 18(3): 284-285.
  8. Firouznia, A., Rustaiyan, A., Masoudi, Sh., Rahimizade, M., Bigdeli, M. and Tabatabaei-Anaraki, M. 2009. Volatile constituents of Salvia limbata, Stachys turcomanica, Scutellaria litwinowii and Hymenocrater elegans four Lamiaceae herbs from Iran. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 12(4): 482-489.
  9. Firouznia, A., Rustaiyan, A., Nadimi, M., Masoudi, Sh. and Bigdeli, M. 2005. Composition of the essential oil of Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth. from Iran. Journal of Essential Oil Research, 17(5): 527-529.
  10. Gohari, A.R., Saeidnia, S, Shahverdi, A.R., Yassa, N., Malmir, M., Mollazade, K. and Naghinejad, A.R. 2009. Phytochemistry and antimicrobial compounds of Hymenocrater calycinus. EurAsian Journal of BioSciences, 3(9): 64-68.
  11. Gohari, A.R., Saeidnia, S., Hajimehdipoor, H., Shekarch, M. and Hadjiakhoondi, A. 2011. Isolation and quantification of rosmarinic acid from Hymenocrater calycinus. Journal of Herbs, Spices and Medicinal Plants, 17(2): 132-138.
  12. Hoshyar, R., Mostafavinia, S.E., Zarban, A., Hassanpour, M., Partovfari, M., Taheri, A. and Pouyan, M. 2015. Correlation of anticancer effects of 12 Iranian herbs on human breast adenocarcinoma cells with antioxidant properties. Free Radicals and Antioxidants, 5(2): 65-73.
  13. IPNI, 2006. The International Plant Names Index. Retrieved from http://www.ipni.org. On: 4 October 2016.
  14. Jafari, A. and Jafarzadeh, F. 2008. Anatomical and pollen ornamentation study on Hymenocrater species in North East of Iran. Pakistan Journal of Biological Sciences, 11(17): 2149-2153.
  15. Jamzad, Z. 2012. Flora of Iran, no. 76: Lamiaceae. Research Institute of Forests and Rangelands Publication, Tehran.
  16. Masoudi, Sh., Azad, L., Arabshahi, B., Yari, M., Jamzad, M., Akhlaghi, H., Motevalizadeh, A.R. and Rustaiyan, A. 2009. Volatile constituents of Micromeria persica Boiss., Hymenocrater platystegius Rech. f. and Scutellaria pinnatifida A. Hamilt. subsp. pinnatifida, three Labiatae herbs growing wild in Iran. Journal of Essential Oil Research, 21(6): 515-518.
  17. Masoudi, Sh., Rustaiyan, A., Mohebat, R. and Mosslemin, M.H. 2012. Composition of the essential oils and antibacterial activities of Hymenocrater yazdianus, Stachys obtusicrena and Nepeta asterotricha three Labiatae herbs growing wild in Iran. Natural product communications, 7(1):117-120.
  18. Mirza, M., Ahmadi, L. and Tayebi, M. 2001. Volatile constituents of Hymenocrater incanus Bunge, an Iranian endemic species. Flavour and Fragrance Journal, 16: 239-240.
  19. Moon, H.K., Vinckier, S., Smets, E. and Huysmans, S. 2008. Comparative pollen morphology and ultrastructure of Mentheae subtribe Nepetinae (Lamiaceae). Review of Palaeobotany and Palynology, 149(3-4): 174-186.
  20. Morafa, M., Dianati Tablaki, Gh.A. and Ghelichnia, H. 2015. Investigation of correlation between medicinal plants distributions and soil physic-chemical characteristics of rangelands in Baladeh-Noor (North of Iran). Eco-Phytochemical Journal of Medicinal Plants, 3(3): 22-34.
  21. Morteza-Semnani, K., Ahadi, H. and Hashemi, Z. 2016. The genus Hymenocrater: a comprehensive review. Pharmaceutical Biology, 30: 1-8.
  22. Morteza-Semnani, K., Saeedi, M. and Akbarzadeh, M. 2010. Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oil of Hymenocrater elegans Bunge. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 13(2): 260-266.
  23. Morteza-Semnani, K., Saeedi, M. and Akbarzadeh, M. 2012. Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oil of Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 15(5): 708-714.
  24. Rechinger, K.H., Hedge, I.C., Ietswaart, J.H., Jalas, J., Mennema, J. and Seybold, S. 1982. Flora Iranica, vol. 150: Labiatae. Akademische Druck-U Verlagsanstalt, Graz.
  25. Sabet Teimouri, M., Koocheki, A.R. and Nassiri Mahallati, M. 2012. Comparison of essential oil percent of Gol-e-Arvaneh Bezghi (Hymenocrater platistegius Rech. f.) in six habitats of Khorasan province, Iran. International Journal of Agriculture and Crop Sciences, 4(10): 643-646.
  26. Satil, F., Ünal, M. and Hopa, E. 2007. Comparative morphological and anatomical studies of Hymenocrater bitominosus Fisch. and Mey, C.A. (Lamiaceae) in Turkey. Turkish Journal of Botany, 31: 269-275.
  27. Shahriari, S., Khanahmadib, M. and Tahvilian, R. 2013. The study of essential oil of Hymenocrater longiflorus Benth. growing in Paveh. Journal of Reports in Pharmaceutical Sciences, 2(2): 111-115.
  28. Soodmand, M., Mohamadi Sani, A. and Jalilvand, M.R. 2015. Phytochemical analysis, total phenolic and flavonoid content, and antioxidant activity from aerial parts of Hymenocrater calycinus (Boiss). Journal of Applied Environmental and Biological Sciences, 4(11S):141-145.
  29. Taherpour, A., Maroofi, H., Changizi, M., Vafaei Shoushtari, R., Larijani, K. and Kazempour, A. 2011. Chemical compositions of the essential oil and calculation the biophysicochemical coefficients of the components of Hymenocrater longiflorus Benth. of Iran. Natural Science, 3(2): 104-108.
  30. Taran, M., Karimi, N., Abdi, J., Sohailikhah, Zh. and Asadi, N. 2013. Larvicidal effects of essential oil and methanolic extract of Hymenocarter longiflorus (Lamiaceae) against Echinococcus granulosus. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 16(1): 85-91.
  31. Zaidi, M.A. and Crow, S.A. Jr. 2005. Biologically active traditional medicinal herbs from Balochistan, Pakistan. Journal of Ethnopharmacology, 96(1-2): 331-334.