مقایسه عملکرد کمی و کیفی اسانس در جمعیتهای گونهBoiss&Hohen Thymus kotschyanus در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

چکیده

چکیده:
به منظور بررسی و مقایسه عملکرد ترکیب های شیمیایی اسانس این گونه تحقیقی در 8 رویشگاه واقع در 4 استان کشور انجام گرفت. سر شاخه های گلدار در مرحله تقریبا50 % گلدهی پس از جمع آوری و خشک شدن در سایه به روش تقطیر با آب و توسط دستگاه کلونجر اسانس گیری شد. اسانسها جهت شناسایی ترکیبها با دستگاه گاز کروماتوگرافی (GC) و گاز کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جرمی (GC-MS ) آنالیز شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که عملکرد اسانس از 72/0% تا 6/2% تغییر می کند. بیشترین عملکرد اسانس در رویشگاه صاحب در استان کردستان و کمترین درصد اسانس در رویشگاه کلیبر-آینالو در استان آذربایجانشرقی مشاهده شد. 12 ترکیب غالب شامل پاراسیمن (92/0% - 66/7%)، 1،8-سینئول (31/1%-05/14%)، گاما- ترپینن (17/0%-15/3%)، لینالول (46/0%- 33/41%)، بورنئول (29/0%- 63/7%)، آلفا ترپینئول (23/0%- 72/38%)، ژرانیول (16/0%- 77/18%)، تیمول (67/0%- 71/21%)، کارواکرول ( 8/10%- 35/69%)، آلفا ترپینیل استات (91/1%- 6/9%)، ژراتیل استات (35/0%- 96/7%) و ای-کاریوفیلن (88/0%-63/2%) در اسانس شناسایی شدند. بالاترین درصد ترکیبات به کارواکرول، لینالول و آلفا ترپینئول اختصاص داشت. بیشترین درصد کارواکرول در رویشگاه رزقان-قلعه جوشین در استان آذربایجانشرقی مشاهده شد. بالاترین درصد لینالول و آلفا ترپینئول در رویشگاه کلیبر-دوقرون به دست آمد. در جمعیتهای مربوط به رویشگاههای استان آذربایجان شرقی و استان کردستان درصد ترکیبهای لینالول و آلفا ترپینئول افزایش یافته است. در جمعیتهای استان لرستان ترکیبهای تیمول و کارواکرول درصد غالب ترکیب اسانس را تشکیل می دهند. در جمعیت استان مازندران نیز ترکیبهای ژرانیول، آلفا ترپینئول، تیمول و کارواکرول به میزان تقریبا برابر مشاهده می شوند.